Çanakkale Savaşları üzerine yürüttüğü akademik çalışmalarla tanınan Çanakkale Savaşları Enstitüsü, tarihin seyrini değiştirecek nitelikte yeni bir belgeye ulaştı. 3. Kolordu Harp Cerideleri üzerinde yapılan titiz çalışmalar sonucunda tespit edilen 1915 tarihli rapor, ilk kez Anafarta Dergisi’nin 30. sayısında yayınlanarak tarihçilerin ve kamuoyunun dikkatine sunuldu.
Kara Muharebelerinin En Kritik 7 Ayı Kayıt Altında
Enstitü Müdürü Utkan Emre Er, "eşsiz" olarak nitelendirdiği belgenin, kara muharebelerinin başladığı 25 Nisan 1915 ile Kasım ayı sonu arasındaki süreci kapsadığını belirtti. Bu dönemin savaşın en şiddetli ve kritik evresi olduğunu vurgulayan Er, raporun bizzat dönemin 3. Kolordu ve Şimal Grubu Başhekimi Ali Rıza tarafından hazırlandığını ifade etti.
Sadece Bir Kolorduda 41 Binden Fazla Yaralı
Raporda yer alan istatistikler, Gelibolu’daki dar coğrafyada yaşanan insani dramın boyutlarını gözler önüne seriyor. Belgeye göre, sadece 3. Kolordu’nun savunduğu hatta:
41 bin 471 asker yaralı olarak kayda geçirildi.
Bu askerlerin 40 binden fazlası ilk müdahalelerinin ardından hastanelere sevk edildi.
Ateş hattından sağ çıkarılan ancak hastane koğuşlarında kurtarılamayarak şehit düşen asker sayısı ise 2 bin 549 olarak kayıtlara geçti.
Kusursuz İşleyen Sağlık Ağı: "Hastaneler Zinciri"
Elde edilen veriler, Osmanlı ordusunun lojistik ve tıbbi altyapısının sanılanın aksine oldukça organize olduğunu kanıtlıyor. Utkan Emre Er, sağlık hizmetlerinin sadece cephe gerisiyle sınırlı kalmadığını belirterek; Lapseki, Biga ve Ezine gibi noktalarda kurulan geniş bir hastane ağının varlığına dikkat çekti. Durumu ağır olan yaralıların deniz yoluyla İstanbul’a nakledilmesi, o dönemde modern ve sistemli bir tahliye mekanizmasının işletildiğini gösteriyor.
Savaş Suçu Belgeleri: "Domdom Kurşunu" İtirafı
Raporun en çarpıcı ve sarsıcı bölümlerinden birini ise müttefik kuvvetlerin kullandığı silahlar oluşturuyor. Uluslararası harp hukukuna aykırı olmasına rağmen, çarpma anında vücutta genişleyerek ağır doku tahribatına yol açan "domdom kurşunları" nedeniyle 332 Türk askerinin yaralandığı resmi kayıtlara geçti.
Ayrıca rapor, göğüs göğse çarpışmaların şiddetini de rakamlarla belgeliyor. Kayıtlara göre 83 asker, süngü hücumları sırasında en ağır şekilde yaralanarak veya olay yerinde şehit düşerek savaşın acımasız yüzünü tarihe not düştü.
